RÜYALARINIZA GİREN İCRA TAKİPLERİ

Merhabalar sevgili okurlarım,
Bugünkü köşe yazımı açıkçası emekliler, asgari ücretle çalışanlar, öğrenciler ve hatta her ne surette olursa olsun ekonomik anlamda zor günler geçiren ve hukuki yardım alamayan kişiler için yazıyorum.

Kimsenin tuzağına düşmemek için yapabileceğimiz en önemli şeylerden biri de ‘’bilinçlenmek’’ diye düşünüyorum. Bilinçlenmekten kastım herhangi bir konuyu en ince detayına kadar öğrenmeniz değil. Size karmaşık gelen konularda, alanında uzman kişilere danışabilmeniz ve yeteri kadar bilgi edinmenizdir. 

Hukuk karmaşık bir bilimdir. Ticari faaliyetle uğraşan ya da herhangi bir alanda hizmet veren kimselerin, kendi işlerini takip etmesi dışında bir de hukuki prosedürlere dikkat edebilmesi biraz meşakkatlidir. Dikkat etmemesi durumunda da hukuki sonuçlarla karşı karşıya kalacaktır. Bu yüzden size göre sonuçları hiç ağır görünmeyen ancak imzaladığınız sıradan bir sözleşme, senet, poliçe veya taahhüt ifa edilmediği takdirde, telafi edilemeyecek ya da zarara uğratacak sonuçlar doğurabilir. İşte bu yüzden hemen hemen her yazımda dile getirdiğim gibi yine tekrar ediyorum: Aile Avukatı kurumu acilen oluşturulmalı!

Aşağıda size açıklayacağım konulardan önce belirtmek isterim ki durumunuz elveriyorsa, borcunuzu ödeyiniz. Ben sadece haklarınızı size hatırlatacağım. Keza borcunuzu ödememe ihtimaliniz ticari ve sosyal hayatta karşınıza aleyhe şekilde çıkabilir. Bu yazımda en çok karşılaşılan problemleri fazla detaya girmeden ve istisnaları çok fazla belirtmeden sizlere açıklayacağım. Yine de tarafınıza ulaşan bir icra takibi tebligatı olursa siz bir avukata danışınız.

1. Herhangi birine/bir kuruma borcum var ne olacak?
          Alacaklı dilerse kendisi ya da avukatı aracılığıyla sizlere icra takibi başlatacak. Ortada bir borç yoksa bile size takip başlatılabilir. Televizyonlara çıkan ‘’Oğluma evleneceği zaman geri takılacak diye komşumun kızına düğününde altın takmıştım ama benim oğlum evlenmedi o yüzden icra takibi yaptım’’ diyen komik teyzeyi hatırlıyor musunuz?

2. İcra takiplerinden benim nasıl haberim olacak ve nasıl itiraz edeceğim?
Ev adresinize veya iş adresinize tebligat yapılacak. Size ulaşılmazsa tebligat muhtara bırakılacak. Yani muhtarınıza numaranızı bıraksanız ve kendisine tebligat ulaşması halinde ‘’beni bilgilendir’’ demeniz iyi olacaktır. Durumdan sizi haberdar etmezse şahsen ben sizin yerinizde olsam bir daha ona oy vermezdim:)

Tebligatta ilgili icra dairesi, dosya numarası, borca ilişkin bilgi, itiraz süresi yazacak. İtiraz süresi içerisinde, itiraz etmezseniz takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.




3. Kanuni süre içerisinde itiraz edersem ne olur?
Takip icra müdürlüğünce durdurulur. Ancak alacaklı bunun karşısında yine kanuni süreler içerisinde itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna başvurur. Burada eğer aleyhinize çıkan bir sonuç doğarsa hem icra inkar tazminatı hem de dava masrafları size yükletilebilir. O yüzden borcunuz yoksa eğer itiraz edin. Borcunuz varsa itiraz etmenizi tavsiye etmem.

4. İtiraz süresini kaçırdım takip kesinleşti ama benim borcum yok ne yapmalıyım?
Burada bir avukata danışsanız iyi edersiniz. Çünkü borçtan kurtulma davalarına yöneleceksiniz. Bunun içinde kanun hak düşürücü süreler belirlemiş. Hızlı olmalısınız.

5. Takip kesinleştikten sonra alacaklı veya alacaklı vekili neler yapabilir?
Haciz talebinde bulunacaktır. Ama bu yazıyı yazma sebebim alacaklı veya alacaklı vekilinin ne yapacağı değil, neler yapamayacağı.

6. Takip kesinleştikten sonra alacaklı veya alacaklı vekili ne yapamaz?
Yargıtay’ın pek çok ilgili kararına rağmen…asıl problem burada zaten.
1. Sizi arayıp ya da mesaj atıp, saygısızca konuşamaz, hakaret edemez veya rahatsız edemez. Ayrıca kanuni olmayan bir hakkın varlığını da iddia edemez. Sizi arayanlar genelde avukatlar değil onların hukuk bilmeyen icra takip elemanlarıdır. Fakat bu kişiler de çalışanını temsil etmektedir. Telefon numaranızı alacaklıya veya alacaklı vekilinin kendisine vermediğiniz veya aranızdaki herhangi bir yazılı belgede numaranız yazmadığı sürece size ulaşması mümkün değil. Ulaşırsa bu suçtur. Telefon numaranıza nasıl ulaştığını öğreniniz. Ancak iyi niyetli olmakta fayda var. Alacaklı vekili, sizinle anlaşmak için ve sizin haklarınızı size hatırlatmak için kanuna uygun olarak sizi arayabilir. Fakat bu konuşma ve anlaşmayı yapmak sizin tercihinize kalmıştır.
2. Emekli maaşınızı, yetim maaşınızı ve dul maaşınızı (istisnalar mevcut) haczedemez.
3. Mahkeme kararına müstenit nafaka alacağınızı haczedemez.
4. İşinizi bedeni çalışmanıza bağlı olarak yapıyorsanız, mesleğinizi (boyacı) sürdürmeniz için gerekli her türlü eşyayı haczedemez.
5. Para, kıymetli evrak, altın, gümüş vs hariç olmak üzere birden fazla olmayan lüzumlu ev eşyalarını (çamaşır makinası, dolap, koltuk takımı, televizyon vs.) haczedemez.
6. Tek olan ve bedeli çok yüksek olmayan oturmakta olduğunuz halinize münasip evinizi haczedemez. Ancak bu evi kredi ile aldıysanız ve ilgili banka ya da finans kurumlarına bu karşılığı ödemiyorsanız o alacaklılar/vekili bu evi rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurarak haczedebilirler.
7. Öğrenci burslarını haczedemez.
8. Size ait olmayan bir eşyayı haczedemez.
9. Başkasına ait (oğlunuz/kızınız) kesinleşmiş bir takip için sizin mal varlığınızı haczedemez. (Devamı için İİK 82 ve 83 e bakınız) Çünkü sadece kişisel mal varlığı haczedilebilir.
**Ancak belirtmek gerekir ki yukarıda saydığım her bir unsur haciz tutağına haczedildiği geçirilebilir. Çünkü kanuna uyulmadığının tespitini mahkeme yapacaktır. Bunu da ancak siz şikâyet ederseniz dikkate alacaklardır. Kimse sizin yerinize hakkınızı aramak zorunda değil. Kendi haklarınızı kendiniz savunmak zorundasınız. Çünkü mevzuatlarımız ‘’Kanun bilmemek mazeret sayılmaz’’ demektedir.



6. Ancak haczi caiz olmayan mallarım veya haklarım haczedilirse ne yapmalıyım?
Oturmakta olduğunuz eviniz haczedilmişse, ‘’meskeniyet şikayeti’’ ancakdiğer mal ve haklar için ise ’haczedilmezlik şikayetinde’’ bulunacaksınız.

7. Peki bu şikayetleri nereye ve ne kadar süre de yapmalıyım?
İlgili icra mahkemesine, haczin size bildirildiği tarihten veya sizin yokluğunuzda ve haczi tebliğe yetkili biri de yoksa haczedilen ilgili mal varlığı ya da hakkınıza ilişkin tutanağın size tebliğinden itibaren 3 gün içinde şikâyet edeceksiniz.

8. Tarafıma yapılan icra takibi borcunu, toplu olarak ödemem mümkün değil ne yapmalıyım?
İlgili icra dairesine gidin (tebligatın üzerinde yazar İzmir 13. İcra Dairesi 2019/138557 ) ve dosya numaranızı söyleyerek ‘’Bu dosyanın kapak hesabını çıkartmalarını isteyin ve 4 eşit taksitle ödeyeceğim ve bu para da ilk taksiti’’ diyerek ödeme yapabilirsiniz.

Ancak borcu 4 eşit şekilde ödemeye ya da ilk taksiti ödemeye gücünüz yoksa alacaklı vekilini arayıp taksitlendirme isteyebilirsiniz. Aksi takdirde haciz isteyecektir. Lakin burada dikkat edilmesi gereken nokta, alacaklı vekili sizden haklı olarak icra memuru önünde ödemeye yönelik taahhütname isteyecektir. 

9. Borcumu ödemezsem hapishaneye girer miyim?
Kural olarak para borçlarından dolayı hapis cezası verilemez. Ancak alacaklıya icra memuru önünde imzalı taahhüt verip ödeme yapmazsanız ve alacaklı da sizi taahhütnameye uymadığınız için şikâyet ederse ancak o zaman mahkeme kararıyla 3 aya kadar tazyik hapsine mahkûm olabilirsiniz. Yine alacaklıyı zarara uğratma kastı ile mal kaçırma, muvazaalı işlemler yapmanız bir mahkeme hükmüyle sabit olursa yine hapis cezasıyla karşı karşıya kalırsınız.

Ancak bu bahsettiğim şeyleri yapmadığınız halde, sizi kendini avukat, hakim, savcı, asker, polis olarak tanıtıp arayan ‘’Tazyik hapsiniz çıktı acilen ödeme yapın yoksa hapse gireceksiniz’’ diyen kişilere ‘’Siz hiç uğraşmayın, nereye teslim oluyorum’’ diyerek telefonu yüzlerine kapatın.

10. Taahhütname neden vermeliyim?
Eğer haczedilmesini istemediğiniz bir eviniz, arabanız, işyeriniz veya iş yerindeki herhangi haczi kabil bir hak ya da mal varsa taahhütname verebilirsiniz. Çünkü burada karşı taraf size ödeme kolaylığı sunabilir.

11. Taahhütname vermedim, borcu da ödemiyorum ne olabilir?
Öncelikle herhangi bir işte çalışıyorsanız maaşınızın dörtte birine maaş haczi koyulacaktır. Ayrıca alacaklı kıdem ve ihbar tazminatı, mesai ücretleri vs. gibi diğer haklarınızın tamamını haczedebilir. Yine size miras kalırsa bu da haczedilebilir. Evinize gelip, yaşamanızı devam ettirmeniz için gerekli tek adet olan eşyalarınız hariç ev eşyalarınızı haczedebilir. Yani iki tane televizyon varsa biri haczedilecektir. Arabanız varsa bu da haczedilecektir. İşyerinizde sermayeye dayanan eşyalarınız haczedilebilir. Banka ya da PTT’de hesabınız varsa yine bu da haczedilecektir.
Haciz dışında, bankalarda kredi puanınız düşer. Çek hesabınız varsa kapatılır.

12. Bu borç beni ne kadar süre takip edecek?
Zamanaşımı süresince takip edecek. Genellikle bu süreler 5 yıl, 10 yıl vs. Toplum içerisinde bu nokta da yanlış bir algı var. Borç 5-10 yıl sonra silinecek diye düşünülüyor. Hatta buna denk gelen insanlar da var. Ancak bunlar çok istisna şeyler. İcra takip dosyası açık olduğu sürece zamanaşımı süresi işlemez. Dosyada bir yıl hiç işlem yapılmazsa, icra takibi dosyanız kapanır ancak yenilenebilir. Herhangi bir ödeme yapmazsanız, zamanaşımı dolmazsa bu borç son bulmayacaktır. Yenileme tebligatı tekrar tekrar elinize gelecektir. Bankalara veya telekomünikasyon şirketlerine olan borçlarınız uzunca bir süre sonra muhtemelen varlık yönetim şirketlerine verilecek ve onlar tarafından aranacaksınız. Borcunuzda indirip yapılıp veya uygun taksitlendirme yapılıp size ödeme kolaylığı da sunulacak. Yani haczedilebilir mal veya hakkınız olmasa bile o borcun silinmesi pek muhtemel değildir.

13. Peki bir mal veya hak haczedilirse ne olur?
Alacaklı o andan itibaren herhangi bir ödeme yapmadığınız takdirde, satış için ilgili icra dairesinden talepte bulunacak ve satış için sizden tahsil edilmek üzere masrafta yapacaktır. Satıştan sonra takibe konu borcun tamamı tahsil edilip arta kalan miktar size iade edilecektir. Ancak genellikle böyle olmuyor. Çünkü satış aşamasına gelmiş bir icra takibi için masraflar da artıyor. Söz konusu mal için kıymet takdiri yapılıp, belirlenen bedelin yarısından açık arttırmaya çıkartılıyor. İcrada satılan eşyaların ucuza gitmesi söylemi de buradan geliyor. Yani 30.000 TL değerindeki aracınız 20.000’e satılır geriye kalan 10.000 TL eğer borcunuzun tamamı tahsil edilmişse size iade edilir.

14. Bana gelen tebligatta borç miktarı, alacaklı vekilinin söylediği miktardan daha az neden alacaklı vekili daha fazla para istiyor?
Size gelen tebligatta icra vekalet ücreti ve işlemiş diğer faiz alacaklarıyla masraflar yazmaz. İşte bu yüzden ilgili icra dairesinden kapak hesabı istemelisiniz ya da söz konusu alacaklı vekilinden kapak hesabının tarafınıza ulaştırılmasını talep edebilirsiniz.

15. Haciz ve şerhleri nasıl kaldırabilirim?
Alacaklı veya alacaklı vekiline ya da icra dairesine ödeme yapıp, alacaklı vekilinden haciz ya da şerhlerin kaldırılmasını talep edeceksiniz. Yeterli ödemeyi yapmanıza rağmen alacaklı veya vekili haciz ve şerhlerin kaldırılması için ilgili icra müdürlüğüne 3 gün içinde talep göndermezse, baroya şikâyet edebilirsiniz.

16. Tarafıma yapılan icra takiplerini nasıl öğrenebilirim?
Herhangi bir aratma motoruna vatandaş portal yazın, e-devlet şifresi ile giriş yapıp bakın. Buradan tarafınıza açılan dava ya da tarafınıza yapılan icra takibi dosyaları ve safahatı da göreceksiniz.

17. Emekli Maaşım nasıl haczedilebilir?
Siz ‘’haczedebilirsiniz’’ diye onay vermeden emekli maaşları haczedilemez. Ancak SGK’ya borcu olan ve emekli aylığı alanların maaşlarının dörtte biri haczedilebilmektedir. Nafaka borçlarında da haciz mümkün.

18. Evime veya işyerime avukat/icra takip çalışanı/avukat/polis haciz işlemi için gelecek diye çok korkuyorum ne yapmalıyım?
Öncelikle ben bir psikolog değilim. Ancak yaşadığınız sadece size ait bir korku değil. Toplum olarak icra, dava ve diğer her türlü hukuki işlemlerde vatandaşlarımız çekiniyor ve kendilerini ifade edemiyorlar. Hukuki olarak bilginiz olmayabilir. Ancak bilmediğiniz konularda taahhüt vermek ya da herhangi bir şeye imza atmak zorunda değilsiniz. Evinize icra için mi geldiler? Bırakın girsinler, siz ağlayıp zırlasanız da tansiyonunuz ve şekeriniz çıksa da o memur ve avukatta işini yapmak zorunda. Haciz tutanağını size verecekler. Siz de hemen bir avukata başvurup haciz tutanağını kendisine gösterin. Kanuna aykırı işlem tesis edilirse zaten avukatınız da bu işlemin iptal edilmesi için size yol gösterecek.

Sonuç olarak liberal bir ekonomi de haklarınızı bilmelisiniz. Fiil ehliyetiniz devam ettiği müddetçe bu tarz vakıalara alışmanız sizin yararınıza olacaktır. Tedirgin olmanızı gerektirecek bir durum yok. 2019 Avukatlık danışma ücreti ilk bir saate kadar 375,00 TL’dir. Yani kafanıza takılan ve ekonomik olarak sizi yıpratan durumlar mevcutsa herhangi bir avukattan size sözlü danışmanlık yapması için talepte bulunabilirsiniz. Lütfen sosyal medya üzerinden ve hatta bu yazıdan bile öğrendiğiniz şeylere çok güvenmeyiniz. Ben bu yazımda size fazla detaya girmeden, istisnaları çok belirtmeden bilgi verdim. Sizin başınıza gelecek somut olay farklı olabilir. Genellikle mağduriyet yaşayan müvekkillerimiz söz konusu başlarına gelen uyuşmazlığa çare bulabilmek için bizlere çok geç ulaşmaktadır. Sağlıcakla kalın!

Alican Duran

Avukat